Anasayfa › Yerel (Harita) Optimizasyon
Yerel (Harita) Optimizasyon
Yerel (harita) optimizasyon, yeri güne ya da mevsime göre değişen işletmeyi haritada arayanın eli boş dönmesin diye yapılır: pazardan pazara dolaşan satıcının bulunabilmesi, sahil ile çarşı arasında mevsimle yer değiştiren işletmenin kayıtları, sizi haritada kendi listesine kaydeden müşteri ve tek kelime yazmadan bırakılan yıldızlar.
Yerel (Harita) Optimizasyon Haftanın Her Günü Başka Bir Pazarda Tezgâh Açan Satıcıyı Haritada Nasıl Gösterir?
Köyde ürettiğini satan bir kadın salı günü bir pazarda, cuma günü bir başkasında, hafta sonu Amasra’da limana yakın bir köşede tezgâh açar. Peynirini salı günü alıp beğenen müşteri çarşamba sabahı haritaya bakar; ne adını bulur ne yerini. Yerel (harita) optimizasyon bu satıcıya önce bir gerçeği söyler: harita bir kaydı tek bir yere bağlar, onun yeri ise her gün değişir.
Haritadaki kayıt, belli bir adreste müşteri karşılayan ya da müşterinin kapısına giden işletmeler düşünülerek kurulmuştur. Her gün başka bir yerde açılan tezgâhın bu kalıplara uyup uymadığı açık değildir; ona kayıt açılıp açılamayacağı haritanın kendi kurallarına bağlıdır, o kurallar da değişir. “Size de bir kayıt açtırırız” demek bu yüzden doğru olmaz. Önce o günün kuralı okunur; kurala aykırı açılan kayıt sonradan kapatılabilir.
Kayıt olsa da olmasa da yapılabilecek işler vardır. İlki pazarların kendi kayıtlarıdır: pazar yerleri çoğu zaman haritada adlarıyla durur ve yol tarifi oraya çizilir. Satıcı, durduğu pazarın haritadaki adını aynen kullanır: “Salı günleri şu pazarın alt girişindeyim, soldan üçüncü tezgâh.” Müşteri pazarı haritadan, tezgâhı bu cümleden bulur. Haritanın gösteremediği son elli adımı böylece tek bir cümle tamamlar.
İkincisi, internette ona ait tek bir sayfadır: küçük bir site ya da tek sayfalık bir tanıtım. Sayfanın en üstünde haftanın çizelgesi durur: hangi gün, hangi pazar, hangi saatler, tezgâh hangi girişe yakın. Altında ne sattığı ve telefonu yazar. Bu sayfanın değeri güncelliğindedir; yağmur yüzünden çıkılmayan gün ya da değişen yer o hafta düzeltilir. Eskimiş bir çizelge müşteriyi boş bir köşeye yollar.
Üçüncüsü tanınmaktır. Tezgâhın önden çekilmiş bir fotoğrafı, örtüsünün rengi, üstündeki el yazısı levha sayfada durur; pazara ilk kez gelen kişi kalabalığın içinde neyi arayacağını bilir. Telefon her yerde aynıdır: sayfada, poşete konan küçük kâğıtta, kavanozun etiketinde, sosyal medya hesabında. Çarşamba günü peyniri isteyen müşteri bir sonraki pazarı bekleyemiyorsa arar. Numara tutmuyorsa geriye bir yol kalmaz.
Bir de sabit nokta vardır. Satıcının köyünde, müşterinin gelip alışveriş edebildiği bir üretim yeri, belli saatlerde kapısı açık küçük bir satış odası varsa, kayıt oraya açılabilir; adresi, saati ve tabelası gerçektir. Kapısı müşteriye açılmayan bir yer için bu yol denenmez. Yerel (harita) optimizasyon çalışmasında önce bunlardan hangisinin geçerli olduğuna bakılır; aylık iş listesine, bizdeki adıyla pazar listesine, ancak yapılabilecek olan yazılır.
Yazın Sahilde, Kışın Çarşıda Çalışan Bir İşletme İçin Tek Kayıt mı Tutulur, İki Kayıt mı?
Bir aile hazirandan eylüle kadar İnkumu’nda, kumsalın kıyısındaki büfede balık kızartır; yılın geri kalanında aynı işi çarşıdaki küçük dükkânında sürdürür. Şubat ayında bir cumartesi, balık ekmek yemek isteyen biri haritada ailenin adını arar, yol tarifine uyar. Vardığı yerde kepengi inmiş, önünü rüzgârın kumla doldurduğu bir büfe bulur. Dükkân o gün açıktır; ama harita onu oraya değil, buraya getirmiştir.
Cevap, yerlerin sayısındadır: iki gerçek yer, iki kayıttır. Büfenin de dükkânın da kendi adresi, kapısı ve tabelası vardır; müşteri ikisine ayrı ayrı gelir. Tek kayıt tutulup adresi yılda iki kez değiştirilirse harita, işletmenin gerçekten orada olduğunu her seferinde yeniden kanıtlamanızı isteyebilir; büfede çekilmiş fotoğraflar ile orada yazılmış yorumlar da kışın dükkânın üstünde görünür. İki yer, aynı adla iki ayrı kayıtta durur.
Her kayıt kendi mevsiminin saatlerini taşır. Mevsimi biten yer silinmez; “geçici olarak kapalı” diye işaretlenir ve açılacağı aya kadar öyle kalır: kışın büfe, yazın dükkân. Google’ın mevsimlik çalışan işletmeler için gösterdiği yol genel çizgisiyle budur; işaretin ekranda nasıl göründüğü ve kapalı yerin aramalarda ne kadar yer bulduğu ise zamanla değişebilir. Açılış günü işaret kaldırılır, saatler yeniden yazılır.
İki kayıtta da ad, tabelada okunan addır. Adın yanına “yazlık şube”, “sahil”, “kış dükkânı” gibi ekler konmaz; kayıt adında yalnızca işletmenin gerçek adı beklenir, yeri zaten adres söyler. Telefon da tektir: yazın büfede, kışın dükkânda aynı numara çalar. Müşteri numarayı hangi kayıttan alırsa alsın o gün açık olan yere ulaşır; arayanın mevsimi bilmesi gerekmez.
Haritanın söyleyemediğini site söyler. İlk ekranda, fotoğrafın altında tek bir satır durur: “Eylül sonuna kadar İnkumu’ndaki büfedeyiz” ya da “Kış boyunca çarşıdaki dükkândayız.” Yanında o yerin yol tarifine giden bağlantı bulunur. Bu satır yılda iki kez, yer değiştirilen gün çevrilir; kimin çevireceği önceden bellidir. O iki gün, yerel (harita) optimizasyon çalışmasının takvimine yazılır; iki kayıt ile sitedeki satır aynı gün değiştirilmelidir.
Yorumlar, yazıldıkları yerde kalır. Büfede yenen balığı anlatan yorum büfenin kaydındadır, dükkânı anlatan dükkânın; biri kendiliğinden ötekine geçmez. Bu bir kayıp değildir: kumsaldaki masayı okuyan kişi, kışın dükkânda aynı masayı bulacağını sanmaz. Kapalı işaretli kayıt da bakılmayan kayıt demek değildir; kışın büfe için yazılan bir yoruma yine cevap verilir. İkinci bakış dediğimiz yeniden bakışta iki kayıt ilk hâlleriyle yan yana konur.
Müşterinin Sizi Haritadaki “Gidilecek Yerler” Listesine Eklemesi Sonraki Aramalarında Neyi Değiştirir?
Perşembe akşamı, hafta sonunu kıyıda geçirmeyi tasarlayan biri telefonundaki haritayı açar. Amasra’da bir pansiyonu, limana bakan bir balık lokantasını ve bir plajı sırayla bulur; her birinde “Kaydet” düğmesine dokunur, üçünü gideceği yerleri topladığı listeye ekler. Kimseyi aramaz, hiçbir yere tek satır yazmaz. Pansiyonun da lokantanın da bundan haberi olmaz; oysa o üç yer, o kişinin hafta sonu için çoktan seçilmiştir.
Kaydedilen yer, o kişinin kendi haritasında küçük bir işaretle durur; haritayı her açtığında gözüne çarpar. Cumartesi sabahı aynı bölgeye baktığında, kaydettiği yerler öteki işletmelerin arasından kendi işaretleriyle seçilir. Adınızı hatırlaması, yeniden yazması gerekmez: listeyi açar, dokunur, yol tarifi başlar. Değişen şey, sizin o tek kişinin haritasındaki yerinizdir; artık yabancı bir ad değil, önceden seçilmiş bir duraksınız.
Liste tek kişide kalmayabilir. Hafta sonuna birlikte gidilecek arkadaşlara bir bağlantıyla gönderilebilir; onlar da aynı üç yeri kendi haritalarında görür. Bir yerin adı böylece hiç aranmadan birkaç telefona birden girer. Kimi gezgin, gezip beğendiği yerlerin listesini herkese açık tutar; o listeye rastlayan biri, hiç tanımadığı bir kişinin seçtiği yerleri izleyerek yola çıkar. Bunların hepsi, işletmenin göremediği bir yerde olup biter.
Harita, sizi kimin kaydettiğini işletmeye bildirmez. Kaydedilmenin başkalarının aramalarındaki sıranızı yükselttiğini gösteren açık bir bilgi de yoktur; bunun için söz veren birine temkinle bakmak gerekir. Bilinen daha sadedir: kaydeden kişi sizi yeniden bulmak için aramak zorunda kalmaz. Yerel (harita) optimizasyon da “kaç kişi kaydetti” diye sormaz; kaydın, plan yapan birinin listesine girmeye değer olup olmadığına bakar.
Bir yeri kaydetmeye değer kılan, plan yapan kişinin o akşam aradığı üç şeydir. İlk fotoğraf oranın ne olduğunu söylemelidir: lokantaysa masayı ve tabağı, pansiyonsa odayı. Saatler açık yazılmalıdır; cumartesi akşamı kaçta kapandığı belli olmayan yer listeye girmez. Kayıt da eksiksiz olmalıdır: adres, telefon, site, sunulan hizmetler. Yarım bırakılmış bir kayıt, bir hafta sonu planının içine konacak kadar güven vermez.
Liste kurmak yalnızca gezene açık bir iş değildir; hesabı olan herkes haritada liste hazırlayabilir. Bir pansiyon, misafirlerinin en sık sorduğu şeyi listeye döker: “Bir günde çevrede görülecekler”; bir seyir yeri, bir plaj, öğle yemeği için bir lokanta, dönüşte bir çay bahçesi. Bağlantısı rezervasyon onayına ve sitedeki “çevrede ne var” sayfasına konur. Misafir listeyi kendi haritasına alır; içinde pansiyonun kendisi de durur.
Tek Kelime Yazmadan Yalnızca Yıldız Bırakan Müşteriye Cevap Yazılır mı?
Pazartesi sabahı Amasra’da bir hediyelik eşya dükkânının sahibi, kepengi kaldırmadan önce telefonuna bakar: hafta sonundan iki yeni puan gelmiştir. Biri beş yıldızdır; altında tek kelime yoktur. Öteki tek yıldızdır; onun altı da boştur. Sevinse mi, üzülse mi bilemez, çünkü ikisi de ona bir şey anlatmamaktadır: kimin, neyi beğendiği ya da neye kırıldığı yazmaz. Yine de ikisi bir cevap bekler.
İkisine de cevap yazılır; kısa ve ayrı ayrı. Beş yıldıza teşekkür edilir ve bir kapı aralanır: “Puanınız için teşekkür ederiz. Neyi beğendiğinizi bir cümleyle eklerseniz, dükkâna ilk kez gelecek olanlara da yol göstermiş olursunuz.” Yazan çıkar, yazmayan da olur; ısrar edilmez. Cevabın asıl okuru çoğu zaman puanı veren değil, haritadaki kaydınıza sonradan bakan ve sizi henüz tanımayan kişidir.
Tek yıldızın cevabı daha da kısadır; istediği tek şey bilgidir. “Sizi memnun edemediğimizi görüyoruz; neyin ters gittiğini öğrenmek isteriz. Bize şu numaradan ya da dükkânda doğrudan ulaşabilirsiniz.” Tahmin yürütülmez: “herhalde kalabalık bir güne denk geldiniz” denmez. Savunmaya geçilmez, puanın haksız olduğu yazılmaz. Yorumsuz bir puana uzun bir cevap vermek, kimsenin dile getirmediği bir suçlamayı yanıtlamak gibi durur.
Yazı yok diye bir puanın kaldırılması beklenmemelidir. Haritanın kuralları yazı yazmayı şart koşmaz; yalnızca yıldız bırakmak da geçerli bir değerlendirmedir. Bildirilen puanlar kurala aykırı olup olmadıklarına göre ele alınır ve sessizlik tek başına çoğu zaman bir aykırılık sayılmaz. “Yorumsuz puanları sildiririz” diyen bir teklif, yapamayacağı bir işi satıyor olabilir. Sizin elinizde olan, yazdığınız cevap ve bundan sonra gelecek puanlardır.
Bir durum ayrıdır: aynı gün içinde, hiç tanımadığınız hesaplardan art arda gelen yorumsuz düşük puanlar. Bu, tek tek kırılmış müşterilere değil, tek elden çıkmış bir diziye benzer. O zaman puanlar birlikte bildirilir: kaç tane oldukları, hangi saatler arasında geldikleri ve o gün dükkânda olağan dışı bir şey yaşanıp yaşanmadığı yazılır. Kararı harita verir; ne kadar süreceği ve nasıl sonuçlanacağı önceden bilinemez.
Yorumlu ya da yorumsuz, yayımlanan her puan ortalamaya katılır; yerel (harita) optimizasyon sessiz puanı bu nedenle görmezden gelmez. Kaydınız dışarıdan nasıl görünüyor? Sitenizin adresini göndermeniz yeter: tezgâh önü dediğimiz bakış karşılıksızdır, şifre de gerektirmez. Tezgâhın dört köşesinden biri harita kaydıdır; oradaki her kusura çürük deriz. Cevapsız kalmış puan da bir çürüktür: müşteriyi neden vazgeçirdiğini ve hangi ay tazeleneceğini yanına yazarız.
Tezgâhımı kurduğum pazarın haritadaki kaydına kendi telefonumu ve fotoğraflarımı ekleyebilir miyim?
Pazarın kaydı pazarındır; adını, telefonunu ya da saatlerini kendi bilgilerinizle değiştirmeye çalışmayın. Orada çektiğiniz bir fotoğrafı ziyaretçi olarak ekleyebilirsiniz; ama üstüne numara ya da ilan yazılmış kareler kurallara takılabilir. Telefonunuzun yeri kendi sayfanızdır. O sayfada pazarın adını haritada yazıldığı biçimde anın; müşteri pazarı haritadan, sizi sayfanızdan bulsun.
İki kaydım olunca müşteri mevsimi kapalı olanın yol tarifine dokunuyor; onu açık olan yere nasıl yollarım?
Üç yerden. Kapalı kaydın açıklaması şu cümleyle başlasın: “Kış aylarında çarşıdaki dükkânımızdayız.” Büfenin kepengine, dükkânın yerini söyleyen bir levha asın ve fotoğrafını o kayda ekleyin. İki kayıttaki site düğmesi de, o gün nerede olduğunuzu ilk satırında söyleyen sayfayı açsın. “Geçici olarak kapalı” işareti zaten durur; bu üçü, işareti görmeden yola çıkanı da yakalar.
Çalışanım “çevrede görülecekler” listesini kendi hesabıyla hazırladı ve bağlantıyı misafirlere o gönderiyor; bunun bir sakıncası olur mu?
Olabilir, çünkü liste onu kuran hesaba bağlıdır; hesap kapanır ya da çalışan ayrılırsa bağlantı boşa düşebilir. Listeyi, işletme kaydınızı yönettiğiniz hesapla yeniden kurun. Bağlantıyı misafire doğrudan değil, sitenizdeki bir sayfa üzerinden verin; liste yenilendiğinde yalnızca o sayfadaki bağlantıyı değiştirmeniz yeter, misafirin elindeki adres aynı kalır.
Yorumsuz tek yıldızı kimin bıraktığını adından çıkardım; kendisini arayıp nedenini sorabilir miyim?
Aramamak daha doğrudur. Puanı yüzünden aranan müşteri bunu çoğu zaman bir sitem, hatta baskı olarak duyar. Önce herkese açık kısa cevabı yazın ve size nasıl ulaşabileceğini belirtin. Dükkâna yeniden gelirse puandan söz açmadan, son alışverişinden memnun kalıp kalmadığını sorun. Anlatırsa dinleyin, düzeltebileceğinizi düzeltin; puanı değiştirmesini istemeyin, o karar onundur.